جهان سیاهوسفید میشود
به گزارش خبرنگار ایبنا، برای دههها بود که در اروپا سفر هوایی چنان رایج شده بود که خانوادهها انتظار داشتند حداقل سالی یک سفر هوایی داشته باشند. به عنوان نمونه شرکت رایانایر (اروپا) حتی تبلیغ میکرد که میتوان با هزینهای کمتر از پارک ماشین در یکی از فرودگاههای منطقهای تحت پوشش خود، در سراسر قاره سفر کرد؛ اما با ادامهٔ پیامدهای درگیری در خاورمیانه، شرکتهای هواپیمایی به دلیل استفاده از سوخت بسیار گرانتر، هزاران پرواز را لغو کردهاند.
در اوایل این ماه، شرکت اسپیریت ایرلاینز در آمریکا اعلام ورشکستگی کرد و به اولین شرکت در موج پیشبینیشدهٔ ورشکستگیها در سراسر جهان تبدیل شد. لازم به ذکر است اسپیریت ایرلاینز به عنوان یکی از پیشتازان در حوزه ایرلاینهای کم هزینه در آمریکا شناخته شده است.
کارستن اسپور، مدیرعامل لوفتهانزا در این باره میگوید: تغییرات ساختاری که شاهد آن هستیم، گسترش خواهد یافت. شرکتهای قویتر قویتر و ضعیفترها ضعیفتر خواهند شد.
تونی فرناندز، بنیانگذار و مدیرعامل ایرآسیا (هواپیمایی ارزانقیمت مستقر در مالزی)، با این نظر موافق است و به فایننشال تایمز گفت: حس میکنم حتی میان شرکتهای بزرگ هواپیمایی شاهد ادغامهای بیشتری باشیم.
کوچکشدن صنعت هوانوردی که با حاشیه سود ناچیز و رقابت شدید قیمتی شناخته میشود، رویدادی نیمهدورهای است. در بیشتر سالها، دهها شرکت هواپیمایی کوچک در ورشکستگیهایی از کار میافتند که معمولاً فقط مسافران یا کارکنان مستقیماً متضرر متوجه آن میشوند؛ اما هر چند سال یک بار، بحرانی، چون گلوله تخریب عظیم به این صنعت برخورد کرده و تحولی بنیادین در سفر ایجاد میکند.
اندرو لوبنبرگ، تحلیلگر هوانوردی در بارکلیز، میگوید: «صنعت هواپیمایی بهطور دورهای با مشکلات متعددی مواجه میشود. بحرانهای زیادی دیدهایم – حوادث ۱۱ سپتامبر، همهگیری کووید-۱۹ و این هم همهگیری بعدی است.» او میگوید به زودی شاهد ورشکستگی، ادغام و خارجکردن سریعتر هواپیماهای قدیمی از خدمت هستیم.
این امر نیروهای رقابتی که قیمت بلیطها را در دسترس نگه داشتهاند تضعیف خواهد کرد و احتمال پایان یافتن عصر سفر هوایی ارزانقیمت را افزایش میدهد. اندرو چارلتون، رئیس شرکت مشاوره «اوییشن ادووکسی»، میگوید: سفر هوایی کمهزینه فقط یک مقطع زودگذر بود و بهطور قطع عصر پروازهایی با هزینه ۲۰ پوندی رو به پایان است.
آخرین بحران بزرگی که صنعت هوانوردی جهانی را درنوردید، همهگیری کووید-۱۹ بود، زمانی که آسمانها از هواپیماها خالی شد. بسیاری از شرکتهای هواپیمایی کمکهای دولتی دریافت کرده و کارکنان خود را تعدیل کردند؛ اما پس از آن، دورهای از «سفر انتقامجویانه» فرا رسید، زیرا مردم پساندازهای دوران قرنطینه را خرج کردند و با وضعیت جدیدی جایگزین شد که با افزایش هزینه برای بلیطها، بهویژه در کلاس اقتصادی ویژه و درجه تجاری، مشخص میگشت.
اکنون، جنگ ایران صنعت را به سوی آخرین موج از آشفتگیها سوق داده است، با لغو دهها هزار پرواز و پیامدهایی که به سراسر جهان کشیده شده است.
برای بیشتر شرکتهای هواپیمایی، تأثیرگذارترین بخش درگیری، گسترهٔ نبرد نبود، بلکه دو برابر شدن قیمت جهانی سوخت هواپیما بود. زیرا حدود ۴۰ درصد نفت سفید مورد نیاز اروپا از تنگه هرمز عبور میکند، آبراهه اصلی که از آغاز درگیری بسته شده است.
حتی پس از توافق بر سر آتشبس دائمی، هفتهها و احتمالاً ماهها طول میکشد و زمان بیشتری برای بازگشت کامل جریان سوخت و جبران کسری عرضه جهانی صرف خواهد شد.
با شروع اتمام سوخت هواپیما در برخی مناطق، شرکتها به راهحلهای لجستیکی خلاقانه روی میآورند تا هواپیماهایشان را در آسمان نگه دارند. لوفتهانزا برخی پروازهای خود به کیپتاون را از طریق نامیبیا هدایت کرده تا سوختگیری کنند، در حالی که ایرآسیای مالزی سوخت کافی برای دو پرواز به ویتنام را حمل کرده تا هواپیماهایش بدون نیاز به سوختگیری زمینی برگردند.
در آمریکا نیز نگرانیها دربارهٔ جتبلو و فرانتیر، دو رقیب آمریکایی اسپیریتِ ازکارافتاده، افزایش یافته است. در حالی که شرکتهای هواپیمایی کمهزینهٔ آمریکایی در سالهای اخیر با خرید هواپیماهای جدید هزینههای خود را افزایش دادهاند، چهار شرکت بزرگ هواپیمایی - یونایتد، امریکن، دلتا و ساوتوست - قیمتهای خود را کاهش داده و برخی صندلیهای پایه را ارائه کردهاند که مستقیماً بازار هواپیمایی ارزانقیمت را تحت تأثیر قرار داده است.
در بحرانهای قبلی، مدیران شرکتهای هواپیمایی از فرصت برای ایجاد تغییرات اساسی استفاده کردند و این بار نیز تفاوتی ندارد. یکی از اولین اهداف احتمالی، هواپیماهای قدیمی با مصرف سوخت گرانتر هستند. همانطور که همهگیری شاهد خارج کردن هواپیماهای قدیمی از خدمت بود – مانند ناوگان کامل بوئینگ ۷۴۷ بریتیش ایرویز، اولین هواپیمای جامبو – تحلیلگران پیشبینی میکنند که قیمتهای بالاتر، خارجسازی مدلهای کمبازده را تسریع کند.
لوفتهانزا قبلاً اعلام کرده که هواپیماهای قدیمی ۷۴۷-۴۰۰ و برخی ایرباس A۳۴۰ قدیمی خود را زودتر از موعد از خدمت خارج میکند. ایرفرانس-کیالام نیز در حال بررسی خروج تدریجی هواپیماهای A۳۳۰-۲۰۰ خود در سال آینده، پیش از موعد مقرر است.
مهمترین سؤال در مورد سرنوشت ناوگان A۳۸۰ در جهان است که به گفته مدیرانی که شبیهسازی هر دو مدل را انجام دادهاند، سوخت بیشتری نسبت به دو فروند ایرباس A۳۵۰ (دومین مدل بزرگ ایرباس) با هم مصرف میکند.
بسیاری از شرکتهای حوزه خلیج – بزرگترین کاربر این هواپیما در جهان – همچنان به شدت به آن متعهد هستند و بارها از ایرباس خواستهاند جایگزینی هم اندازه تولید کند. همچنین بریتیش ایرویز که میلیونها دلار برای بازسازی کابین درجه یک هواپیماهای دوطبقه خود هزینه میکند، تأکید کرده که این هواپیماها هنوز بخش اصلی ناوگان آن هستند. در مورد قطر ایرویز، تعدادی از هواپیماهای A۳۸۰ خود را به فرودگاهی در اسپانیا میفرستد که به عنوان پارکینگ طولانیمدت استفاده میشود. یکی از مدیران این بخش پیشبینی میکند: به احتمال زیاد این هواپیماها برنخواهند گشت.
و بدین ترتیب، پرسش مهمی مطرح میشود: آیا بحران؛ نقشه جهان را بازطراحی خواهد کرد؟ در شرایط عادی، یک سوم ترافیک هوایی بین اروپا و آسیا از مراکز ترانزیت خلیج فارس، بهویژه دبی، عبور میکند. در سالهای اخیر، فرودگاههای منطقه برنامههای توسعهای اعلام کردهاند که طی دهه آینده، رشدی معادل چندین برابر فرودگاه هیترو به آنها اضافه خواهد کرد.
به محض ازسرگیری خدمات ترانزیت، همه در صنعت هواپیمایی انتظار دارند که شرکتهای خلیجی قیمتهای خود را کاهش دهند تا مسافران را به بازگشت ترغیب کنند. این امر بقیه شرکتها را در تنگنا قرار میدهد: یا باید تخفیف مشابهی ارائه دهند که بر سود ازپیش تحت فشار آنها به دلیل افزایش هزینهها تأثیر منفی میگذارد، یا از ارائه هرگونه تخفیف خودداری کنند که مسافران را به سمت شرکتهای خلیجی میکشاند.
بهطور کلی، همه موافقند که هرچه درگیری طولانیتر شود، وضعیت صنعت هوانوردی بدتر میشود. برخی تحلیلگران در حال ترسیم تصویری تاریک از صنعتی هستند که به سمت مارپیچ نزولی پیش میرود. اگر افزایش هزینهها ادامه یابد، تعداد فزایندهای از مسیرها از نظر اقتصادی به صرفه نخواهند بود. خدمات کاهش مییابد، که هزینههای ثابت شرکتهای هواپیمایی را افزایش داده و آنها را مجبور میکند برای جبران، قیمتها را بیش از پیش بالا ببرند، که در نهایت منجر به رویگردانی مسافران خواهد شد.
جنگی طولانیتر که در آن خانوادهها با افزایش قیمت نفت و غذا دست و پنجه نرم میکنند، ناگزیر تأثیر غیرمستقیمی بر هزینههای سفر خواهد داشت و این نوید خوبی برای آینده سفرهای ارزانقیمت نیست.
